W dniu 23 września 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych („u.k.s.c.”), wprowadzająca istotne ułatwienia dla przedsiębiorców i innych podmiotów dochodzących swoich praw przed sądem.
Nowelizacja stanowi realizację postulatów strony społecznej domagającej się ułatwienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości – zarówno poprzez obniżenie maksymalnych opłat, jak i bardziej racjonalne podejście do oceny sytuacji majątkowej spółek kapitałowych.
Obniżony limit opłaty stosunkowej (zmiana art. 13 ust. 2 u.k.s.c.)
Najistotniejsza zmiana dotyczy maksymalnej opłaty stosunkowej w sprawach o prawa majątkowe, która od 23 września 2025 r. wynosi 100 000 zł, zamiast obowiązujących dotychczas 200 000 zł.
Sposób ustalania wysokości opłaty pozostaje bez zmian tj. opłata wynosi 5% wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia (dla spraw o wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia przekraczającej 20 000 zł), nie więcej jednak niż 100 000 zł.
To rozwiązanie przywraca limit sprzed nowelizacji z 2019 r. i – zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy – ma zwiększyć realny dostęp do sądu. W praktyce obniżenie maksymalnej opłaty ma szczególne znaczenie w sporach gospodarczych o wysokiej wartości przedmiotu sporu, w których dotychczasowe koszty bywały barierą dla dochodzenia roszczeń.
Zwolnienia od kosztów sądowych – nowe zasady dla spółek kapitałowych (zmiana art. 103 ust. 2 i 3 u.k.s.c.)
Nowelizacja objęła również art. 103 u.k.s.c. Dotychczas wszystkie spółki handlowe (osobowe i kapitałowe), ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych, musiały wykazywać nie tylko, że spółki te nie mają dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych, ale także że ich wspólnicy lub akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki.
Od 23 września 2025 r. obowiązek ten dotyczy wyłącznie spółek osobowych – i to tylko w zakresie wspólników ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Dodatkowo, wskutek uchylenia art. 103 ust. 3 u.k.s.c. nowe zasady mają zastosowanie również do spółek, których wspólnikiem lub jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa.
Zmiana ta jest odpowiedzią na postulaty dotyczące poszanowania odrębności majątku spółki kapitałowej i jej wspólników.
Przepisy przejściowe
Do pism wniesionych do 22 września 2025 r. włącznie oraz wniosków spółek handlowych o zwolnienie od kosztów sądowych złożonych do tego dnia, zastosowanie mają dotychczasowe przepisy. Do pism i wniosków składanych począwszy od 23 września 2025 r. stosuje się nowe regulacje.
Autorka:
Prawnik
